NIBO LẸ́YÌN Ń GBÉ, NÍBO LẸYIN WÁ NÍGBÀ TÍ BÀBÁ ADINNI GBOGBO ORILẸ-EDE NÀÌJÍRÍÀ, ALHAJI WAHAB IYANDA FOLAWIYO KỌ IJỌBA APAPỌ NÍ BI WỌN TÍ Ń SOWO JÈRÈ NILẸ YÌÍ

Orísun: OJB News Yoruba | O’nkotan: Lekan Lawal, Sango-Ọta | Olootu: Lekan Lawal | Ojú-òpó: OJB Media Hub | Ọjọbọ, 23, Oṣù Kẹ̀sán 2026 | ojbmediashub.com.ng | +2348066952410

*Wahab Iyanda Folawiyo: Alakoso Iṣowo abinibi to kọ Ijọba bí wọn ṣe ṣowo

Bí a bá ń sọ̀rọ̀ nípa Bàbá Adinni orile-ede Nàìjíríà lójú àwọn mojesin ìwòyí bí aṣọ dùn ni yóò jẹ lójú wọn, ṣugbọn Yorùbá ti ní bí ọmọdé ó bá bá ìtàn yóò bá arọba, arọba sì ni bàbá ìtàn, òun ló mú ìbéèrè yìí wá pé nibo lẹ́yìn ń gbé, nibo lẹ́yìn wá nígbà tí Baba Adinni orile-ede Naijiria, Alhaji Wahab Iyanda Folawiyo ńkọ́ ìjọba apapọ ni bí wọn ṣe ń sowo tí wọn fi ń jèrè, ṣáájú ki ile-iṣẹ aladani Naijiria to kun fun awọn ile-iṣẹ abinibi nla, iran kan ti awọn alakoso iṣowo Naijiria ni o ti n fi ipilẹ lelẹ fun awọn ile-iṣẹ ti ara ilu ti o le ṣiṣẹ kaakiri awọn ile-iṣẹ pupọ.

Lara awọn àgbà ọ̀jẹ̀ nìdí okoowo to tun jẹ  Olori pàtàkì kàn ní Alhaji Dokita Wahab Iyanda Folawiyo, ọmọ Eko ti iṣẹ rẹ gbòòrò káríayé lati bí okoowo ọja ati gbigbe ọkọ oju-omi si ogbin, ohun-ini, agbara ati aanu.

A bi Folawiyo ni Eko ni ọjọ 16 Oṣu Kẹfa ọdun 1928 si Pa Tijani Folawiyo, oniṣowo aṣeyọri ni Eko. O lọ si Olowogbowo Methodist School laarin 1934 ati 1941 ki o to lọ si Ilesha Grammar School. Lẹhin ti o ni iriri iṣẹ ni kutukutu pẹlu Unilever ati Socony-Vacuum Oil Company, o rin irin ajo lọ si Britain ni 1951 lati kọ ẹkọ iṣakoso, pataki ni gbigbe ọkọ oju-omi, ni North-Western Polytechnic, London.

Ni 1957, Folawiyo da Yinka Folawiyo & Sons silẹ, ni akọkọ ti n ṣiṣẹ bi ile-iṣẹ agbewọle ati agbejade. Ile-iṣẹ naa n ṣowo ni awọn ọja ati ohun elo ile, pẹlu simenti ati suga, o si ṣe awọn ibatan iṣowo pẹlu awọn ile-iṣẹ ni Ila-oorun Yuroopu.

ÌRÒYÌN ÌṢÁÁJÚ:

Ẹgbẹ́ òṣèlú APC ipinlẹ Kwara yàn ọmọ bibi ìlú Offa Ọgbẹni Seun Adato Ogunniyi gẹ́gẹ́ bí igbakeji oludije sípò gomina…

Eyii ni ìtàn ìgbésí ayé olóògbé Oludotun Baiyewu Jacob gbajugbaja oṣere Nollywood ilẹ̀ wá to laami laaka káàkiri àgbáyé…

Gbigbe ọkọ oju-omi di ọkan ninu awọn agbegbe asọye ti iṣẹ iṣowo Folawiyo.

O da Maritime Associates International silẹ lati pese iṣẹ gbigbe ọkọ, imukuro ati gbigbe siwaju. Ni 1972, ẹgbẹ naa da Green Lines silẹ bi ibeere fun gbigbe okun ṣe pọ si. Ile-iṣẹ naa lẹhinna ra awọn ọkọ oju-omi ti n lọ si okun, pẹlu M.V. Ahmadu Tijani ni 1973. Ni ọdun 1980, ile-iṣẹ naa ni awọn ọkọ oju-omi mẹfa.

Lẹhin ominira, awọn alakoso iṣowo abinibi n wa awọn aye ni awọn apa ti awọn ile-iṣẹ iṣowo ajeji ti jẹ gaba lori tẹlẹ. Awọn anfani iṣowo Folawiyo faagun kọja iṣowo ati gbigbe ọkọ oju omi.

Ẹgbẹ naa lọ si idagbasoke ohun-ini, ogbin, iṣẹ ti o ni ibatan si simenti, ipeja ati agbara. A da United Property Development Company silẹ ni ibẹrẹ ọdun 1970, lakoko ti awọn iṣowo miiran pẹlu Nigerian-Spanish Cement Company, Folawiyo Farms ati lẹhinna Yinka Folawiyo Petroleum ati awọn iṣowo ti o ni ibatan si agbara.

Ni opin ọdun 1990, Yinka Folawiyo Power wọ inu ajọṣepọ ti o yori si idagbasoke iṣẹ agbara ominira ni Ijede ni Ipinlẹ Eko. Ise agbese naa bẹrẹ ni 2001.

IPA FOLAWIYO KÒ NÍ IHAMỌ SÌ IṢOWO.

O tun jẹ eeyan pataki ni igbesi aye Musulumi Naijiria. O ṣiṣẹ bi Baba Adinni ti Naijiria o si ni awọn ipo olori ti o ni asopọ pẹlu Mosalasi Central Mosque ti Eko ati awọn ajo Islam ti o gbooro. Aan rẹ pẹlu atilẹyin fun kikọ awọn mọṣalaṣi, awọn ipilẹṣẹ eto-ẹkọ ati awọn ile-iṣẹ agbegbe.

Etọ-ẹkọ jẹ agbegbe miiran ti a ranti aanu rẹ. Awọn akọọlẹ ti awọn iṣẹ alaanu rẹ ṣe ajọṣepọ rẹ pẹlu atilẹyin fun University of Lagos, pẹlu idagbasoke awọn ohun elo ilera rẹ.

Awọn aṣeyọri rẹ mu idanimọ deede wa. Wọn fun un ni Officer of the Order of the Federal Republic (OFR) ni 1982 ati lẹhinna Commander of the Order of the Niger (CON) ni 2000. O tun gba awọn oye ọlá lati ọpọlọpọ awọn ile-ẹkọ giga Naijiria o si di Chancellor ti Lagos State University ni 1999.

Folawiyo ku ni Eko ni ọjọ 6 Oṣu Kẹfa ọdun 2008, o kan ọjọ mẹwa ṣaaju ọjọ-ibi 80th rẹ. Wọn sin in ni aaye isinku Mosalasi Central Mosque ti Eko ti a fi pamọ fun awọn imamu.

Pataki itan Wahab Folawiyo ko wa nìkan ni iwọn ijọba iṣowo ti o ni nkan ṣe pẹlu orukọ rẹ, ṣugbọn ni ibú ti ile-iṣẹ ti o kọ. Lati awọn ọja ti a ko wọle si awọn ọkọ oju-omi, oko, ohun-ini ati agbara, iṣẹ rẹ ṣe afihan awọn aye iyipada ti o wa fun awọn alakoso iṣowo abinibi Naijiria lakoko idaji keji ti ọrundun ogun.

Ẹgbẹ Yinka Folawiyo lẹhinna tẹsiwaju labẹ olori idile, ti n gbe ogún iṣowo kan ti o bẹrẹ pẹlu ile-iṣẹ Folawiyo ti o da ni 1957.

Orisun: OJB News Yorùbá – Ìtàn | Ìsọ̀rọ̀ | Ìgbòdò | Ìmọ̀lẹ̀